Οσα δεν γνώριζε η γιαγιά ...

Κοσμάς Βίδος
Δημοσιογράφος
Άρθρο του στην εφημερίδα "Το Βήμα" - 24/3/2009


Ευγενία Μανωλίδου, παρουσιάστρια της «Στιγμής της αλήθειας»: «Έχεις κατά τη διάρκεια του σεξ φορέσει ποτέ το στρινγκ της κοπέλας σου;». Νεαρός παίκτης, αφού πρώτα κάνει ότι προβληματίζεται, ότι το σκέπτεται, ότι δεν είναι σίγουρος αν πρέπει να το πει: «Ναι». Μανωλίδου, με το τσαχπινοπονηρό ύφος της, προς την υπερήφανη μητέρα του, η οποία παρίσταται: «Μαμά;Είδατε τι κάνει ο γιος σας»; Μητέρα παίκτη, με απορία: «Ναι...Και δεν το ξέραμε κιόλας...». Ενώ όλοι οι άλλοι άντρες που κατά τη σεξουαλική πράξη φοράνε τα εσώρουχα της συντρόφου τους το πρώτο πράγμα που κάνουν είναι να το πουν στη μαμά τους!

Το θέμα πάντως σχετικά με το εν λόγω παιχνίδι δεν είναι μόνο ότι εξευτελίζεσαι στο πανελλήνιο για τα λεφτά. Είναι ότι το κάνεις αποκαλύπτοντας γελοιότητες γύρω από τη ζωή σου, χωρίς καν να έχει η ξεφτίλα σου ένα κάποιο ειδικό βάρος.

Μανωλίδου, προς τον ίδιο παίκτη: «Αν η μαμά σου είχε παντρευτεί άλλον άντρα και όχι τον πατέρα σου,θα ήταν καλύτερη η ζωή της;». Παίκτης με βεβαιότητα που σκοτώνει: «Ναι!». Και ποια από τις παριστάμενες συγγενείς του τον χειροκρότησε περισσότερο, που (και) με αυτή την απάντηση κέρδισε ένα σεβαστό ποσό; Η μητέρα του (αποκαθηλωμένου) πατέρα του και γιαγιά του. Τι να της πεις; Να τους χαίρεται και τους δύο, και γιο και εγγονό!

Μανωλίδου, με δολοφονική αθωότητα: «Είναι αλήθεια ότι δεν νοιάζεσαι για τη γιαγιά σου;». Παίκτης: «Ναι». Μανωλίδου: «Αν η γιαγιά σου ήταν πιο πλούσια θα την αγαπούσες περισσότερο;». Παίκτης: «Ναι». Και ναι, η γιαγιά καταχειροκρότησε εκ νέου. Να υποθέσω ότι λόγω ηλικίας δεν άκουγε καλά τι έλεγε το σπλάχνο του σπλάχνου της;

Η Βίκυ Καγιά παρουσιάστρια του «Πρωινού καφέ» του Αnt1. Ανακοινώθηκε και αυτό και ησύχασαν οι πανελίστες. Γιατί με αυτή την έννοια ξημεροβραδιάζονταν από τότε που απελύθησαν οι Κατερίνα Ζαρίφη- Νίκος Μουτσινάς: ποιος/α θα τους αντικαθιστούσε. Ή μάλλον με αυτή την εμμονή, η οποία έγινε αφόρητα κουραστική για τους τηλεθεατές. Τώρα, βεβαίως, θα αρχίσουν νέες αγωνίες, θα στηθούν νέες συζητήσεις: σχετικά με το αν θα καταφέρει η Καγιά να ανεβάσει τα χαμηλά νούμερα ή αν θα πάρει και αυτή των ομματιών της. Που μακάρι να τα καταφέρει γιατί δεν αντέχουμε άλλη πρωινοκαφεδολογία!

Πανελίστας: «Από την ερχόμενη Δευτέρα δεν θα λέει πια η Ρίτσα Μπιζόγλη το κεντρικό δελτίο ειδήσεων του Αlpha,αλλά θα το λέει ο Αντώνης Σρόιτερ». Βάσια Λόη, παρουσιάστρια του «Τv weekend», με απορία και σύγχυση: «Δεν καταλαβαίνω!Δηλαδή από τις 30 του μήνα δεν θα λέει δελτίο ειδήσεων η Ρίτσα Μπιζόγλη αλλά θα λέει ο Αντώνης Σρόιτερ;». Φυσική ξανθιά! Νίκος Μάνεσης, για κάποια διαφωνία του με τον Νίκο Κακαουνάκη: «Και να σας πω, δεν το έχω σε τίποτε να πλακώσω στα χαστούκια τον Νίκο Κακαουνάκη!». Δαιμόνιος ρεπόρτερ του «Τv weekend», κατά την επαναπροβολή τού... οργισμένου βίντεο, με το πιο σοβαρό ύφος του: «Να παρατηρήσουμε ότι ήταν αυστηρός ο κ.Μάνεσης». Έχει αρχίσει να επιβεβαιώνεται η φήμη κατά την οποία στην εκπομπή δεν προσλαμβάνουν συνεργάτη με ΙQ υψηλότερο από της κεντρικής παρουσιάστριας. Φαίνεται αυτό όλο και πιο καθαρά στα ρεπορτάζ και στα σχόλια, όχι; Τι one woman show ήταν αυτό που έδωσε (πάλι) η Λιάνα Κανέλλη κατά την εμφάνισή της στο «Κοινωνία ώρα Μega»; Καλοκαθισμένη στο «παράθυρο», με το τσιγάρο της στο χέρι, και τη μόνιμη πλέον αγωνία (ή πανικό) στο βλέμμα και στη φωνή της, μίλησε για όλα! Με τον Γιώργο Οικονομέα να μην κρατιέται και να σχολιάζει: «Δεν υπάρχει θέμα,σήμερα δεν την κάνουμε εμείς την εκπομπή,είμαστε καλεσμένοι». Βεβαίως, η Κανέλλη, αν αντέξεις την εξουθενωτική ένταση της παρουσίας της, συμφωνείς δεν συμφωνείς μαζί της, πάντα λέει πράγματα ενδιαφέροντα, πάντα σε προκαλεί να συζητήσεις. Σε αντίθεση με άλλους δημοσιογράφους, πολιτικούς και πανελίστες που ό,τι και να λένε είναι σαν να μην είπαν τίποτε...

Πνευματικά άδικα

Έλλη Τριανταφύλλου
Δημοσιογράφος
Άρθρο της στην εφημερίδα "Καθημερινή" - 25/3/2009


Aν μη τι άλλο, η είδηση για την απόφαση των Σουηδών οπαδών του ελεύθερου «downloading» από το Internet να σχηματίσουν πολιτικό κόμμα και να διεκδικήσουν την ψήφο των συμπολιτών τους στις επικείμενες ευρωεκλογές έχει ενδιαφέρον. Aποκτά, δε, ακόμη μεγαλύτερο, αν σκεφτεί κανείς ότι η πρωτοβουλία ελήφθη στη σκιά της πρωτόγνωρης για τα δεδομένα της χώρας απόφασης της κυβέρνησης να ψηφίσει έναν νόμο για το Διαδίκτυο που έχει ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων στην εγχώρια κοινή γνώμη που τον κρίνει ανεπίτρεπτα αντιδημοκρατικό. Πρόκειται για την IPRED2 ή «Οδηγία Επιβολής Πνευματικών Δικαιωμάτων», μια προαιρετική σύσταση της Ευρωπαϊκής Ενωσης που πρώτη η Σουηδία ενσωμάτωσε στην εθνική της νομοθεσία, η οποία επιτρέπει στους κατόχους πνευματικών δικαιωμάτων να απαιτούν από τους διαδικτυακούς παρόχους προσωπικά στοιχεία για οποιοδήποτε χρήστη θεωρείται πως έχει κατεβάσει παράνομο περιεχόμενο.

Οι Σουηδοί «Πειρατές» πιστεύουν πως η μάχη για την ελεύθερη πρόσβαση στην πληροφορία πρέπει να δοθεί στην Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς από εκεί εκπορεύονται πλέον οι περισσότεροι νόμοι. Διευκρινίζουν, πάντως, πως δεν πρέπει να καταργηθούν όλοι οι κανόνες για τα δικαιώματα πάνω στα βιβλία, τη μουσική και τις ταινίες, προσθέτοντας ότι η διαχωριστική γραμμή πρέπει να είναι η εμπορική και η μη εμπορική χρήση.

Οπως προβλέπει η οδηγία-νόμος, το μόνο αποδεικτικό στοιχείο που απαιτείται να προσκομίσουν οι κάτοχοι πνευματικών δικαιωμάτων είναι η IP, δηλαδή η αριθμητική ταυτότητα την οποία φέρει κάθε υπολογιστής ή δρομολογητής συνδεδεμένος στο δίκτυο και η οποία κατέβασε κάτι «ύποπτο».

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Οτι η πολυπληθέστατη αυτή κοινότητα των κατόχων πνευματικών δικαιωμάτων, στην οποία περιλαμβάνονται ουκ ολίγες εταιρείες και φυσικά πρόσωπα, από δισκογραφικές εταιρείες μέχρι κατασκευαστικές ή εταιρείες λογισμικών, με μια απλή καταγγελία για παράνομη ενέργεια μέσω της αριθμητικής διεύθυνσης του υπολογιστή στο Διαδίκτυο θα μπορούν να έχουν πρόσβαση τόσο στο ονοματεπώνυμο και τη διεύθυνση του χρήστη του μηχανήματος όσο και σε πολύ πιο προσωπικά και ευαίσθητα δεδομένα - ποιες σελίδες προτιμά να διαβάζει ο χρήστης στο Διαδίκτυο και πότε. Στοιχεία, που στη συνέχεια θα αξιοποιούνται για την προετοιμασία μηνύσεων και καταγγελιών εναντίον του συγκεκριμένου χρήστη.

Όπως πολύ εύστοχα σημειώνει και στο άρθρο της με τίτλο «Οι πειρατές της κυβερνητικής» στην ιστοσελίδα του ΣΚΑΪ η Λαμπρινή Θωμά, «τα πράγματα είναι ακόμα πιο πολύπλοκα αν φύγει κανείς από τους ιδιώτες και περάσει στις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο της πληροφορικής, αφού η οδηγία της Ε.Ε. τους επιφυλάσσει μεγάλες εκπλήξεις, καθώς προωθεί δρακόντεια μέτρα προστασίας των ευρεσιτεχνιών (patents) στον χώρο του λογισμικού, κάτι που δεν αναγνωριζόταν ώς τώρα στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης. Τι προοιωνίζεται όλο αυτό; Προφανώς την ποινικοποίηση της δημιουργίας λογισμικού, αφού όλες οι μεγάλες εταιρείες έχουν κατοχυρώσει ευρεσιτεχνίες που καλύπτουν κάθε δυνατή περίπτωση. Δεν είναι τυχαίο ότι στην Αμερική χρειάστηκε να μεσολαβήσουν χρόνια νομικών αντεγκλήσεων, για να ισχυροποιηθεί η αντίθετη τάση, αυτή δηλαδή που αναγνωρίζει τους περιορισμούς και τον ασφυκτικό έλεγχο που επιβάλλουν οι ευρεσιτεχνίες στην κατασκευή λογισμικού, δυσχεραίνοντας έτσι την ανάπτυξη καινοτόμων εφαρμογών.

Προς την κατεύθυνση της θέσπισης αυστηρότερων διατάξεων ενάντια στην καταπάτηση πνευματικών δικαιωμάτων κινούνται ήδη και πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με πρώτες τη Γαλλία, τη Βρετανία και την Ιταλία. Ήδη, στη Γαλλία ετοιμάζεται νόμος των «τριών κρουσμάτων» με βάση τον οποίο θα κόβεται η πρόσβαση στο Διαδίκτυο για ένα χρόνο σε όποιον πολίτη κατηγορηθεί τρεις φορές για κατέβασμα «πειρατικού» υλικού.

Στην Ελλάδα, η σχετική συζήτηση δεν έχει καν ανοίξει. Περιέχει, άλλωστε, πολλές άγνωστες λέξεις για πολιτικούς και νομοθέτες, που ελάχιστα έως καθόλου έχουν απασχολήσει μέχρι στιγμής τη σκέψη τους με ζητήματα όπως «τεχνολογία», «πνευματικά δικαιώματα», «ευρεσιτεχνίες» και άλλα τινά.

Ενας κυκλώνας που τα σάρωσε όλα

Κατερίνα Δαφέρμου
Δημοσιογράφος
Άρθρο της στην εφημερίδα "Το Βήμα" - 22/2/2009


«...Και εγώ γράφω για κείνον, γιατί γνώρισα ένα μέρος της ψυχής του που δεν είδε άλλος, και θέλω αυτό, που είναι το ωραιότερο μέρος της ψυχής του, να μην ξεχαστεί.» Με αυτά τα λόγια ζητούσε η Πηνελόπη Δέλτα τα ημερολόγια του αγαπημένου της Ιωνα Δραγούμη από τον ίδιο του τον αδελφό, Φίλιππο.

Με την έκδοση του τελευταίου τόμου των αναμνήσεών της για τον Ίωνα Δραγούμη συμπληρώνεται ένα κεφάλαιο της ζωής δύο ξεχωριστών προσώπων, που είναι ταυτοχρόνως και μια ανθρώπινη, ερωτική ιστορία. Οι πρώτες αναφορές στον Δραγούμη έγιναν στις Αναμνήσεις 1921 και στις Αναμνήσεις 1940 της Π.Σ. Δέλτα. Σε αντίθεση όμως με τις προηγούμενες εκδόσεις, που αποτελούν αυτοβιογραφικά κείμενα, εδώ έχουμε την παρουσίαση και τον σχολιασμό των ημερολογίων του Ίωνα Δραγούμη σε μια προσπάθεια να σκιαγραφήσει τον πολιτικό έτσι όπως τον γνώρισε εκείνη· μέρος της ανεξίτηλης αγάπης της είναι και η (συγκινητική) εμμονή της ότι εκείνη τον γνώρισε καλύτερα από κάθε άλλον, η απονενοημένη προσπάθεια να διατηρήσει τη φαντασίωση μιας αποκλειστικότητας μαζί του, η οποία δεν πραγματώθηκε ποτέ. «Ποια θέλετε;» είχε ρωτήσει ο Φίλιππος. «Όλα, ως το τέλος» είχε αποκριθεί εκείνη.

Στον τόμο δημοσιεύονται τα τρία χειρόγραφα της Δέλτα, στα οποία σχολιάζονται τα ημερολόγια του Δραγούμη. Στο πρώτο χειρόγραφο σχολιάζονται τα ημερολόγια που καλύπτουν την περίοδο Νοέμβριος 1908- Ιανουάριος 1910. Στο δεύτερο χειρόγραφο τα ημερολόγια από τον Ιανουάριο του 1910 ως τον Ιούνιο του 1917. Στο τρίτο τα ημερολόγιά του από την εξορία του στη Σκόπελο.

Η Δέλτα εμπιστεύτηκε τη διάσωση της ανάμνησης αυτής της σχέσης στην κόρη της Σοφία Μαυρογορδάτου, παραχωρώντας της τα ημερολόγιά της με την παράκληση να ανοιχτούν μετά τον θάνατό της: η κορυφαία απόδειξη της πίστης της στο πρόσωπό του. Και τώρα γινόμαστε εμείς εντολοδόχοι αυτής της πράξης εμπιστοσύνης. Ο παρών τόμος είναι ο ένατος του Αρχείου Π.Σ. Δέλτα που άρχισε να επιμελείται ο εγγονός της Παύλος Ζάννας και που συνέχισε ο δισεγγονός της Αλέκος Ζάννας. Αρχείο το οποίο συνθέτει μια τοιχογραφία της νεότερης ιστορίας μας, ιδωμένη μέσα από τα μάτια των πρωταγωνιστών της.

Μια ασυνήθιστη αστή

«Και τότε ήλθε ο κυκλώνας, που σάρωσε τα πάντα... και με ανέβασε σε άλλους κόσμους υπερκόσμιους». Με αυτά τα λόγια αποτύπωσε την πρώτη τους επαφή (έχει καταχωριστεί σε άλλους τόμους): τo 1905, η Πηνελόπη Δέλτα ήταν 31 ετών, παντρεμένη με τον Στέφανο Δέλτα και μητέρα τριών κοριτσιών. Ο Ιων ήταν 26 ετών, είχε μόλις διοριστεί υποπρόξενος στην Αλεξάνδρεια.

Πέραν της εντύπωσης που γεννιέται στον αναγνώστη ότι κοιτάζει μέσα από την κλειδαρότρυπα στιγμές προσωπικές και «απόκρυφες», υπάρχει και η αίσθηση του δέους μπροστά στα πραγματικά αυτά πρόσωπα: η Πηνελόπη Δέλτα, κόρη του Εμμανουήλ και της Βιργινίας Μπενάκη, αδελφή του Αντώνη Μπενάκη, ιδρυτού του ομώνυμου μουσείου, δεν ήταν απλώς μια βαθύπλουτη κληρονόμος. Από το ενδιαφέρον της για τα κοινά και τον διάλογό της με τους δημοτικιστές και τους μακεδονομάχους διέσωσε ζωντανές μαρτυρίες για την Ιστορία μας (από τον Βενιζέλο και τον Πλαστήρα, μεταξύ άλλων), έγραψε κλασικά παιδικά μυθιστορήματα ( Παραμύθι χωρίς όνομα και Στα Μυστικά του Βάλτου, μεταξύ άλλων). Την ημέρα που οι Γερμανοί εισβάλλουν στην Αθήνα, στις 27 Απριλίου του 1941, η Πηνελόπη Δέλτα δεν αντέχει τη συμφορά, καταπίνει δηλητήριο και εκπνέει πέντε ημέρες αργότερα· θάνατος συμβολικός του ήθους της, που εξύμνησαν ο Ψυχάρης και ο Τερζάκης. Η αγωνία της όμως ήταν ο Ιωνας: «Εσπασα τις σφραγίδες που τόσα χρόνια βούλωναν τους φακέλους και ξαναβούτηξα στη λάβρα του καημού» έγραψε.

Σύντομη γνωριμία, αιώνιος έρωτας

Για να ξεφύγει από την τυραννική επιρροή των γονιών της, η Πηνελόπη παντρεύεται τον αρκετά μεγαλύτερό της Στέφανο Δέλτα. Ενώ εμπλούτισε τη ζωή της πνευματικά, δεν μπόρεσε ποτέ να ενωθεί μαζί του συναισθηματικά. Οταν γνώρισε τον Ιωνα ο πατέρας της την έθεσε προ του διλήμματος: «Τα παιδιά σου ή τον Δραγούμη»- και έστειλε τον Δέλτα στο παράρτημα της επιχείρησής του στη Φραγκφούρτη. Από το 1908 που χωρίζουν οριστικά με τον Ιωνα, δεν ξαναβάζει ποτέ χρώμα, φοράει μαύρα ως τον θάνατό της: «Με ρώτησε αν θα φορώ πάντα μαύρα και του αποκρίθηκα, “Ναι, όσο βαστώ μέσα μου το πένθος μου, όσο σ΄ αγαπώ”. Και μου είπε: “Είσαι τόσο δυνατή!”. Και του αποκρίθηκα, “Ένα δυνατό θέλω όλα τα νικά”». Το 1908, ο Δραγούμης συνδέεται με τη Μαρίκα Κοτοπούλη με την οποία παραμένει μέχρι τη δολοφονία του το 1920. Υπάρχουν και άλλα θηλυκά που παρουσιάζονται στα γραπτά του. Εκείνος γράφει στο ημερολόγιό του: «Με τραβούν ακόμα τα κορμιά τους». Και εκείνη σημειώνει: «Η γυναίκα, παντού και πάντα η γυναίκα». Οπως παρατηρεί και ο Αλέκος Ζάννας, «κεντρική ιδέα που επανέρχεται συνεχώς είναι η πεποίθησή της ότι μόνον αυτή τον γνωρίζει πολύ καλά». Για να αντέξει τη συναισθηματικά κενή ζωή της δημιουργεί μια φανταστική σχέση, στην οποία παραμένει πιστή μέχρι τέλους.

Ως τον Διχασμό

Θα συναντηθούν όμως ξανά και ξανά, στην Αθήνα και αλλού. Το 1913 γίνεται για πρώτη φορά ύστερα από χρόνια μια συζήτηση για τον χωρισμό τους. «Και είδα στα μάτια του πως ήταν αλήθεια, πως δεν παρηγορήθηκε ποτέ. Και με μιας γκρεμίστηκαν και έλιωσαν και σκόρπισαν τα βουνά από πάγη που πέντε χρόνια στοίβαζα στην ψυχή μου, και τον είδα πάλι όπως τον έβλεπα άλλοτε, σαν άλλον εαυτό μου, το συμπλήρωμα του εαυτού μου, σβήστηκαν τα χρόνια και η απόσταση και ο χωρισμός, και ήμασταν πάλι εμείς, δύο ψυχές που είχαν τσουρουφλιστεί και εξαγνιστεί στο ίδιο καμίνι της απελπισμένης αγάπης». Βλέπει στο δάχτυλό του ένα δαχτυλίδι με μια σκούρα σκαλισμένη πέτρα. «Ναι, είναι δικό της», «Ναι, την αγαπώ»... Αλλά η Δέλτα δεν αποχωρεί. Παίρνει αυτό που θέλει: «Με ξέχασες γρήγορα» του είπε. «Δεν σε ξέχασα ποτέ» της απάντησε.

Στο τρίτο χειρόγραφο αντιγράφονται σε μεγάλο βαθμό τα ημερολόγια του Ιωνα Δραγούμη όταν εκείνος βρίσκεται σε εξορία στη Σκόπελο. Τη Μαρίκα Κοτοπούλη η Δέλτα την αποκαλεί «πρώτης τάξεως θεατρίνα, και μαθημένη σ΄ όλες τις πολύπλοκες μηχανορραφίες της γυναίκας που τα παίζει με δυο ή και τρεις εραστές συγχρόνως» σε αντίθεση με τη βραχύβια «αγάπη του της Κορσικής» (σ.σ.: όπου ήταν εξόριστος). «Αγαπώ γυναίκα παντρεμένη... Δεν μπορώ να της το γράψω, για να μην την εκθέσω, παραπέφτουν τα γράμματα... γιατί δεν είναι σωστό απέναντι της γυναίκας μου, που και αυτήν την αγαπώ»: είναι ο διάλογος με έναν φίλο του που αποτυπώνεται στο ημερολόγιό του και η Δέλτα σχολιάζει: «Συλλογίζεται την αγάπη του της Κορσικής, την τελευταία του; Αυτός ο “παντρεμένος” και αστεφάνωτος (σ.σ.: δεν παντρεύτηκε ποτέ την Κοτοπούλη), που έχει συνδέσει πια την τύχη του με την ερωμένη του, που τη θεωρεί πια καθήκον και δεσμό... Κάπου σε κάποια παλαιά γράμματα...ο διάλογος αυτός ξαναβρίσκεται λέξη σχεδόν προς λέξη, πιο καυτός μόνο, πιο θλιμμένος, και απείρως πιο δραματικός, και απελπισμένος έως θανάτου».

Ο Διχασμός όμως έχει ήδη σφραγίσει αρνητικά τη σχέση τους. Η Πηνελόπη Δέλτα είναι βενιζελική και ο Ιων Δραγούμης βρίσκεται στο αντίθετο στρατόπεδο, βουλευτής της αντιβενιζελικής παράταξης. Το 1916 θα της δώσει κάποια χειρόγραφά του: «Ο,τι και να κάνεις, ό,τι και να κάνω, οι ψυχές μας είναι ένα» της εκμυστηρεύεται. Και εκείνη θυμάται: «Ηταν μοναδική η ώρα αυτή, στην εξοχή, το σούρουπο, ένα σεπτεμβριάτικο απόγευμα... και μεις ζούσαμε την τελευταία σελίδα της μεγάλης αυτής αγάπης». Στα Νοεμβριανά ο πατέρας της συλλαμβάνεται και ο Δραγούμης δεν της συμπαραστέκεται όπως εκείνη ελπίζει. Είναι «η πρώτη, η μόνη απογοήτευση που μου έδωσε εκείνος».

«Και τον ξαναμεθά»

Στο απόσπασμα που ακολουθεί,η Πηνελόπη Δέλτα σχολιάζει τη σχέση τού Δραγούμη με τη Μαρίκα Κοτοπούλη.Είναι φανερή η περιφρόνησή της για την ηθοποιό.Μια περιφρόνηση ταξική:

Τι να περιγράφει κανείς την ασχημιά του βούρκου αυτού; Καλύτερα σιωπή. Αλλά δεν την εγκαταλείπει· φεύγει μαζί της. «Ποτέ δεν πέρασα ασκημότερες μέρες απ΄ αυτές που ήμουν στη Σμύρνη», γράφει φεύγοντας. Και λέγει παραπάνω: «Αυτά μ΄ αηδίασαν, τόσο που την ημέρα που φεύγαμε από τη Σμύρνη μαζί, της είπα πως ούτε αργότερα δε θέλω να παντρευτώ μαζί της, γιατί φοβούμαι μη χαλάσει ολότελα η αγάπη μας». Τι είχε πια να χαλάσει; Το είδωλό του είχε γκρεμισθεί. Μα δεν την εγκαταλείπει· την παίρνει πίσω και στο πλοίο ξανανάβει η αγάπη του, και την Πρωτομαγιά, στον Αϊ-Γιώργη της Σαλαμίνας, ζει την «τελευταία ωραία μέρα που πέρασα κοντά της, ημέρα πολύ ωραία της ζωής μου», ημέρα γεμάτη σαρκικές ηδονές, που σκορπά επάνω του για να τον ξαναμεθύσει.

Και τον ξαναμεθά. Και σαν νομίσει πως τον ξανάπιασε καλά, του ξανακάνει, στις 5 Μαΐου 1911, μια σκηνή ίσως πιο πρόστυχη και πιο οδυνηρή από τις δυο της Σμύρνης, όπου τα μίση των τάξεων ανεβαίνουν στην επιφάνεια, όπου του πετά κατάμουτρα την καλοπέρασή του, ενώ αυτή, σα γύρισε από τη Λόντρα όπου ήταν μαζί, ζούσε με δανεικά, γιατί της είχαν λείψει τα χρήματα, και αυτός, χρεωμένος ως στο λαιμό, δεν είχε να της δώσει, και τον βρίζει έτσι που τρομάζει εκείνος μπρος στην αντίληψη που έχει κείνη της ζωής. «Οχι πολύ εξαιρετικά όμορφη ήταν η αντίληψη αυτή, αντίληψη πιο πολύ των δικών της ανθρώπων και του κύκλου της παρά δική της. Την αδίκησε και την αδικεί ο κύκλος της», γράφει, για να την λαφρώσει. «Ο έρωτας την εξευγένιζε την ώρα που αγαπούσε, και την έκανε θηρίο, τίγρη- και τίγρη με γλώσσα- την ώρα που μισούσε. Και όταν γίνουνταν θηρίο, ανάβρυζε από μέσα της ό,τι ασκημιά μπορεί κανείς να φανταστεί, ασχημιά σε λόγια...». «Ηταν τότε ζωγραφιά του κύκλου της...». «Μου έριχνε κατάμουτρα βρομιές κοινωνικές για το γάμο και για την τιμιότητα. Μου έριχνε κατάμουτρα βρομιές κοινωνικές και δεν παραδέχουνταν καμιά ευγένεια στη δική μου αντίληψη του κόσμου...». Και αφού τον έβρισε, τον έδιωξε. Και ενώ έφευγε, γύρισε και την είδε, «είχε βγάλει» από την πόρτα της κάμαράς της «το μαύρο της κεφαλάκι- κεφαλάκι αγριμιού- και με κοίταζε και κείνη- για τελευταία φορά».

Η κρίση του βιβλίου

Νίκος Μπακουνάκης
Δημοσιογράφος
Άρθρο του στην εφημερίδα "Το Βήμα" - 22/2/2009

Υπάρχει κρίση στην ελληνική εκδοτική αγορά; Η απάντηση είναι δύσκολο να δοθεί, καθώς μας λείπουν τα ποσοτικά στοιχεία. Οι πρωταγωνιστές της αγοράς αυτής, κυρίως οι εκδότες και οι βιβλιοπώλες, μοιάζουν απρόθυμοι να κοινοποιήσουν στοιχεία. Υπάρχει όμως μια διάχυτη δυσανεξία, που την καταλαβαίνεις από τις ιδιωτικές συζητήσεις. Η πτώση του τζίρου και η μείωση των πελατών στα βιβλιοπωλεία είναι από τις χαρακτηριστικότερες επισημάνσεις σε αυτές τις ιδιωτικές συζητήσεις.

Ο εκδότης Αθανάσιος Ψυχογιός, των φερώνυμων εκδόσεων, σε μια συνέντευξή του στις 29 Ιανουαρίου στο εβδομαδιαίο free press « Lifo », επιβεβαίωσε ότι στα βιβλιοπωλεία υπάρχει πραγματικά πρόβλημα. Ότι κάποια βιβλιοπωλεία μπορεί να κλείσουν. Παράλληλα τόνισε όμως ότι η κρίση δεν είναι ίδια για όλους. Και ότι ορισμένοι εκδοτικοί οίκοι, όπως ο δικός του, δεν δοκιμάζονται από την κρίση. Θυμίζουμε ότι οι εκδόσεις Ψυχογιός, μετά τον «Χάρι Πότερ» που κάθε τίτλος του- κατά τον κ. Ψυχογιό- πουλούσε 100.000 αντίτυπα, γνωρίζουν σήμερα μεγάλη διείσδυση στο αναγνωστικό κοινό με τίτλους ελλήνων συγγραφέων. Για να εκτιμήσουμε λοιπόν την εικόνα, δηλαδή την εικόνα της κρίσης και του μεγέθους της, χρειαζόμαστε εργαλεία τα οποία δυστυχώς κανείς σήμερα δεν μας τα προμηθεύει.

Σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές- όπως για παράδειγμα σε αυτή της Γαλλίας- η απειλούμενη κρίση πάντως δεν ήρθε. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε προχθές στη δημοσιότητα η εταιρεία μελετών και ερευνών GfΚ, το βιβλίο αντιστάθηκε και δεν επιβεβαιώθηκαν οι φόβοι των επαγγελματιών του χώρου. Κατά τον μήνα Δεκέμβριο, δηλαδή τον χειρότερο της κρίσης, σημειώθηκε αύξηση κατά 4% σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 2007. Μάλιστα ήταν ο καλύτερος μήνας του 2008, αφού οι πωλήσεις που έγιναν στη διάρκειά του αντιπροσωπεύουν το 14% του συνόλου των ετήσιων πωλήσεων. Σύμφωνα με βιβλιοπώλες, το βιβλίο θεωρείται καταφύγιο και αληθινή αξία στην εποχή της κρίσης. Άλλωστε το βιβλίο είναι το μόνο από τα λεγόμενα πολιτιστικά προϊόντα (δίσκοι, DVD κ.ά.) που δεν έχει επηρεαστεί από τον ανταγωνισμό του Ιnternet. Αντιθέτως, πολλοί εκδότες, αλλά και παραδοσιακά βιβλιοπωλεία, χρησιμοποιούν το Ιnternet για να προσελκύσουν πελάτες.

Αποδεικνύεται ότι η κρίση στον εκδοτικό χώρο έχει περισσότερη σχέση με τη δομή και τα χαρακτηριστικά της κάθε αγοράς και όχι με αυτό καθαυτό το προϊόν. Σε πραγματική κρίση είναι βυθισμένος ο αγγλοσαξονικός εκδοτικός κόσμος, το book business, επειδή εκεί όλοι οι εκδοτικοί οίκοι (εκτός από κάποιες εξαιρέσεις) ανήκουν σε χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, εταιρείες Μέσων Ενημέρωσης κλπ., που έχουν πληγεί βαθιά από την κρίση. Οι απολύσεις και η δραματική πτώση στα οικονομικά δεδομένα τους είναι τα χαρακτηριστικά μεγάλων εκδοτικών οίκων, όπως του Simon & Schuster, που ανήκει στον όμιλο CΒS, και του ΗarperCollins, που ανήκει στον όμιλο Νews Corporation του Μέρντοκ. Ο μεγαλύτερος εκδοτικός οίκος του κόσμου, ο Random Ηouse, περνάει σε φάση ριζικής αναδιοργάνωσης, με απολύσεις ή παραιτήσεις στελεχών όπως του Στίβεν Ράμπιν, ο οποίος ήταν πίσω από συγγραφείς σαν τον Τζον Γκρίσαμ και τον Νταν Μπράουν. Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι αμερικανικοί εκδοτικοί οίκοι που δημιουργήθηκαν τη δεκαετία του 1920, δεκαετία της μεγάλης ύφεσης, πίστευαν ότι θα επιβιώσουν της κρίσης. Αλλά οι συνθήκες τώρα είναι εντελώς διαφορετικές από τότε. Το book business είναι πλέον μια βιομηχανία που στηρίζεται στο σταρ σύστεμ, με αστρονομικές προκαταβολές και μάρκετινγκ πολλών εκατομμυρίων δολαρίων. Ο Random Ηouse ακόμη περιμένει τον Νταν Μπράουν, τον συγγραφέα του «Κώδικα Ντα Βίντσι », να παραδώσει το καινούργιο του βιβλίο, που η κυκλοφορία του είχε αναγγελθεί για το 2005.

Ο ψυχισμός σε βαθιά κρίση

Φωτεινή Τσαλίκογλου
Kαθηγήτρια στο τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου
όπου διδάσκει Εγκληματολογία και Ψυχολογία.
Άρθρο της στην εφημερίδα "Τα Νέα" - 17/3/2009

Χρυσά δόντια, βραχιόλια, παλιές καρφίτσες, ενθύμια, εικονίσματα, ένα κομπιούτερ, μια ασημένια κορνίζα, ένα δώρο γάμου, ένα κολιέ. Ο ενεχυροδανειστής με επαγγελματική ευσυνειδησία επιδεικνύει στην οθόνη την πραμάτεια της φρίκης.

«Έχουν ανάγκη», λέει στον φακό, «τι να σου κάνουνε οι άνθρωποι, έχουνε να πληρώσουν το ηλεκτρικό, το φροντιστήριο του παιδιού, το νοσοκομείο». Τόσο απλό. Σαν να λέμε «θα πιω τώρα λίγο νερό γιατί διψάω». Ο κόσμος πεινάει και η πείνα του τείνει να «φυσικοποιηθεί» μαζί με τις άθλιες παρενέργειές της. Αυτό που η Χάνα Άρεντ είχε ονομάσει «καθημερινοποίηση του κακού» αποκτά μια αφόρητη επικαιρότητα. Ο εφιάλτης για την ώρα στη χώρα μας αγγίζει πιο πολύ το 24% του πληθυσμού. που ζει κάτω από το όριο της φτώχειας.

Κομμάτια και θρύψαλα το αγαθό της επιβίωσης αλλά και ένα άλλο αγαθό που σήμερα απειλείται και αυτό αφορά όλους. Θα το ονομάσω «η ηθική της ύπαρξης».

Ο καθένας σήμερα κινδυνεύει να ταυτίσει τον εαυτό του με το θύμα μιας υπάρχουσας ή επικείμενης εξαθλίωσης. Η θυματοποίηση εαυτού δεν εξαιρεί κανέναν. Θεωρώ ότι είναι μια από τις σημαντικές παρενέργειες αυτής της πρωτοφανούς κρίσης, καθώς η θυματοποίηση διαμορφώνει μια κουλτούρα ανημπόριας, παθητικοποίησης, αβουλίας, αλλά και οργής, βίας που είτε στρέφεται στον άλλον είτε στον ίδιο τον εαυτό.

Για πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μια ολόκληρη γενιά έχει χάσει την ελπίδα της για μια καλύτερη ζωή από εκείνη των γονιών της. Το σκοτεινό μέλλον που διαγράφεται αποτελεί τη μόνη βεβαιότητα στην κυρίαρχη αβεβαιότητα.

Συλλογίζεται κανείς πώς μπορεί να νιώθει το άτομο που άφησε ενέχυρο τις βέρες του, τα δόντια του, το ρολόι του, για να συνεχίσει να ζει; Συλλογίζεται κανείς με πόση επισφαλή ψυχική υγεία θα πορευτεί (αν πορευτεί) στη ζωή του; Ο λόγος των ειδικών είναι σαφής όσο δεν ήταν ποτέ. Η Μάργκαρετ Τσαν, γενική διευθύντρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, κατά την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας επισήμανε με κατηγορηματικό τρόπο την έξαρση του αριθμού αυτοκτονιών και των ψυχικών διαταραχών μεταξύ των πληγέντων από την παγκόσμια οικονομική κρίση.

Να θυμηθούμε εδώ τα απονενοημένα διαβήματα «θυμάτων- δραστών» (οι φόνοι των συγγενικών προσώπων, οι αυτοκτονίες του «δράστη», οι ψυχικές καταρρεύσεις, η επίγεια Κόλαση).

Περίπου κάθε τριάντα δευτερόλεπτα ένας άνθρωπος στον κόσμο αυτοκτονεί. Στην Ευρώπη ένα στα τέσσερα άτομα θα εκδηλώσει προβλήματα ψυχικής υγείας τουλάχιστον μία φορά στη διάρκεια της ζωής του, ενώ οι αυτοκτονίες παραμένουν σημαντική αιτία πρόωρου θανάτου με περισσότερους από 50.000

θανάτους τον χρόνο. Η κατάθλιψη, βασική αιτία αυτοκτονίας, υπολογίζεται να είναι την επόμενη δεκαετία η δεύτερη πιο σημαντική παγκοσμίως ασθένεια.

Μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν όσοι ζουν σε χώρες όπου η πλειονότητα ανήκει στην κατηγορία των χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων και όπου οι υπηρεσίες παροχής θεραπείας δεν είναι προσβάσιμες για όλους.

Αυτά όμως τα στοιχεία αφορούν μέχρι και τις αρχές του 2008. Έκτοτε το σκηνικό αλλάζει δραματικά.

Τα καινούργια δεδομένα έρχονται να πλήξουν την αποτελεσματικότητα του ιατρικού, ενδο-ατομικού μοντέλου στην κατανόηση του ψυχικού πόνου. Σε κάθε περίπτωση το «τι συμβαίνει έξω από εμάς» δεν μπορεί να αγνοηθεί για την κατανόηση του «τι συμβαίνει με εμάς». Oι ειδικοί όταν αναλύουν μέσα από μια αποστασιοποιημένη ουδετερότητα φαινόμενα όπως η ανεργία, η φτώχεια, η αυτοκτονία, η κατάθλιψη, όταν επικεντρώνονται σε δείκτες, αριθμούς, όταν εστιάζονται αποκλειστικά και μόνο σε ενδο-ατομικά γνωρίσματα, σε στοιχεία της προσωπικότητας ή σε βιολογικές ιδιαιτερότητες, αφήνουν απ΄ έξω το πιο σημαντικό απ΄ όλα. Το πιο σημαντικό και ταυτόχρονα το πιο δύσκολο να αποδοθεί. Το ατομικό βίωμα της δυστυχίας. Τι σημαίνει να είσαι άνεργος ή απολυμένος; Τι σημαίνει για τον εαυτό σου, για την οικογένειά σου, για τα παιδιά σου; Πώς βιώνεται η νέα εξαθλίωση; Πώς εισπράττεται η βία; Ερωτήματα που δεν μπορεί να αγνοηθούν από τις σχεδιαζόμενες πολιτικές για την έξοδο από την κρίση. Ερώτημα- πρόκληση και για τις επιστήμες του ανθρώπου. Με αυτά τα ερωτήματα έρχονται αντιμέτωπες οι επιστήμες του ανθρώπου. Χρειάζεται να μελετηθεί και να γίνει κατανοητό με ποιο τρόπο και μέσα από ποιους μηχανισμούς το υποκειμενικό βίωμα δι-αρθρώνεται και συν-αρθρώνεται με την κοινωνική, θεσμικά αποδεκτή βία. Μορφή θεσμικά αποδεκτής βίας αποτελεί η φτώχεια, η ανεργία, η απειλή της απόλυσης, μορφή βίας αποτελεί να ζεις με τον τρόμο της επιβίωσης.

Μια βία όμως που τείνει να πάρει τις διαστάσεις ενός «φυσικοποιημένου» κακού, μια βία που δεν θα ποινικοποιηθεί από κανένα δικαστήριο και οι δράστες της θα απολαύουν μια αδιατάρακτη ασυλία.

Επαναστατικό σχέδιο

Όλγα Σελλά
Δημοσιογράφος - Άρθρο της στην "Καθημερινή" - 17/3/2009


«Mάλιστα. Φανταζόμασταν πως κάναμε διαμαρτυρία για το Βιετνάμ. Τώρα που το σκέφτομαι, μάλλον έκαναν κάποιοι από μας διαμαρτυρία για το δικό τους μέλλον. Μια σπάνια στιγμή διορατικότητας. Ένα σύντομο καρναβάλι εξέγερσης πριν από τη μακρόχρονη πολυτέλεια της προσωπικής βελτίωσης. Πέντε χρόνια διαμαρτυρίας. Τριάντα χρόνια σιωπηλής συναίνεσης. Σαν να επέτρεψαν όλοι στον εαυτό τους ένα μικρό ξεφωνητό πριν κάνουν τη βουτιά. Ή ένα σπασμωδικό Όχι, όταν εννοούσαν Ναι». Είναι λόγια της Μαντλίν, της μιας από τις δύο ηρωίδες στο θεατρικό έργο «Ανάσα ζωής», που παρουσιάζεται στο Απλό Θέατρο.

Δυο γυναίκες στο μεσημέρι της ζωής τους (όπως λέει κι ο Κλωντέλ) που συναντιούνται για να λύσουν πάθη του παρελθόντος και ξαναγγίξουν, όχι χωρίς οδύνη, τις επιλογές τους, τα βήματά τους, την πορεία τους.

Μου θύμισαν πολλούς γνωστούς μου οι δύο αυτές ηρωίδες του Βρετανού θεατρικού συγγραφέα Ντέιβιντ Χέαρ. Μου ανέσυραν πολλές από τις συζητήσεις, τις απορίες, τις μελαγχολικές διαπιστώσεις ή τις παρορμητικές αυτομαστιγώσεις ανθρώπων που κοιτούν με άλλη απόσταση πια τη ζωή. Συζητήσεις που κυριαρχούν αυτή την περίοδο, όταν η καθημερινότητα, οι εξελίξεις, τα κοινωνικά φαινόμενα, οι νέες πραγματικότητες, μας κάνουν όλους εμάς (τους 45-55), όλους εμάς που αισθανόμαστε (και είμαστε) εντός του «παιχνιδιού» αλλά εκτός της νιότης, να ξανακοιτάμε, ένα ένα, τα βήματα που ήδη έχουμε περπατήσει.

Πολύ πρόχειρα θα μπορούσα να χωρίσω σε δύο κατηγορίες τους +/- 50: εκείνους που πιστεύουν ότι στ’ αλήθεια η ζωή τους ήταν «πέντε χρόνια διαμαρτυρίας και τριάντα χρόνια σιωπηλής συναίνεσης», νιώθουν απέραντη ενοχή γι’ αυτό και ταυτίζονται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο με νεανικές συμπεριφορές κι εκείνους που έχουν αποδεχτεί την πορεία τους, τις επιλογές τους, τη στάση ζωής τους και προσπαθούν να κατανοήσουν, να ερμηνεύσουν, αλλά και να παρέμβουν δημιουργικά. Μιλώ γι’ αυτούς που προσπαθούν, νοιάζονται και αγωνιούν για τη ζωή τους στον τόπο τους, κι όχι για την πλειονότητα της αδιαφορίας και της επιδεικτικής καλοπέρασης. Και οι δυο πλευρές νιώθουν αμηχανία και έκπληξη από τα τεκταινόμενα στις κοινωνίες του 21ου αιώνα, η καθεμιά για άλλο λόγο. Και οι δύο πλευρές θέλουν -πάντα- να κάνουν κάτι.

«Το επαναστατικό σχέδιο: Ν’ αφήσουμε τον κόσμο λίγο πιο κομψό απ’ ό,τι τον βρήκαμε», λέει πάλι η Μαντλίν στο θεατρικό «Ανάσα ζωής». Ναι, αυτό είναι πράγματι επαναστατικό σχέδιο, που δεν έχει ηλικία, δεν χρειάζεται την πρώτη νεότητα, χαρακτηρίζεται από σταθερές αξίες και μικρές κινήσεις για την υπεράσπισή τους. Βεβαίως, χωρίς βαριοπούλες και τσεκούρια, χωρίς κουκούλες. Χρειάζεται να το πούμε; Ναι, γιατί όπως λέει και μια καλή φίλη, φαίνεται πως τίποτα δεν είναι αυτονόητο.

Το κλουβί με τους ακτιβιστές

Λώρη Κέζα
Δημοσιογράφος - Άρθρο της στην εφημερίδα "Το Βήμα" - 10/3/2009


Δεν μας ενδιαφέρει η ερωτική ζωή του κ. Γρηγόρη Βαλλιανάτου και το πιθανότερο είναι να μην ενδιαφέρεται κι εκείνος για τη δική μας. Εν τούτοις τον βρίσκουμε διαρκώς μπροστά μας, να μιλάει για την προτίμησή του σε άνδρες, για το «διαφορετικό» (που αποτελεί το 10% του πληθυσμού), για τον ρατσισμό εναντίον του. Θα λέγαμε ότι το κάνει με αυταρέσκεια, αν η επικαιρότητα δεν τον δικαιολογούσε. Το Σάββατο ο γκέι ακτιβιστής βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο, όταν, με πενήντα ακόμη γκέι, μπήκαν στη Λυρική Σκηνή και ζήτησαν να διαβάσουν ένα κείμενο-απάντηση στα ομοφοβικά γιουχαΐσματα που ακούστηκαν στην πρεμιέρα της όπερας «Ρούσαλκα». Ας μείνουμε σε αυτό: δεν μπήκαν στα καλά καθούμενα να βγάλουν λόγο, κάποιοι τούς είχαν προσβάλει. Το φαινόμενο «Βαλλιανάτος» το εκτρέφουν εκείνοι που θέλουν να επιβάλουν τις αποδεκτές προτιμήσεις τους στη ζωή και στην τέχνη.

Δεν μπορούμε να μη συσχετίσουμε τη «Ρούσαλκα» με ένα άλλο θέαμα, «Το κλουβί με τις τρελές», που κέρδισε τις εντυπώσεις λίγα τετράγωνα πιο κάτω. Από τη μία έχουμε τη Λυρική Σκηνή, όπου η σκηνοθέτις Μαριόν Βάσερμαν διαβάζει το λιμπρέτο με μια ομοφυλοφιλική προσέγγιση. Αυτό εξοργίζει την ορχήστρα, που θεωρεί πρέπον να τυπώσει φυλλάδιο και να το διανείμει στους θεατές προτού μπουν στην αίθουσα. Οι μουσικοί ειδοποιούν γραπτώς ότι ο ήρωας δεν είναι άντρακλας πια. Στο τέλος της παράστασης πέφτει υποβολιμαίο κράξιμο. Την ίδια μέρα στο αστραφτερό Παλλάς παίζεται η κωμωδία του Ζαν Πουαρέ, σε σκηνοθεσία Σταμάτη Φασουλή. Η ιστορία της τραβεστί που μεγαλώνει το παιδί του συντρόφου της καταχειροκροτείται. Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στα δύο θεάματα: στο δεύτερο πάμε να δούμε φτερά και πούπουλα. Για να γελάσουμε. Ο γκέι γίνεται αποδεκτός στην Ελλάδα όταν παρουσιάζεται ως καρικατούρα. Η τηλεόραση ενισχύει κατά πολύ αυτή την άποψη. Στην πλειονότητα των σίριαλ υπάρχει ένας «κουνιστός», με τον οποίο όλοι σπάνε πλάκα. Τη μία και μοναδική φορά που παρουσιάστηκε στα σοβαρά η σχέση ατόμων του ιδίου φύλου έπεσε πρόστιμο 100.000 ευρώ από το Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης. Μιλάμε για το ιστορικό φιλί Παπακαλιάτη, το οποίο αθόρυβα δικαιώθηκε στο Συμβούλιο της Επικρατείας (απόφαση αρ. 3490/2006) με το σκεπτικό ότι παρουσιάζει μια πραγματικότητα που όχι μόνο δεν αποδοκιμάζεται από το Σύνταγμα αλλά επιβάλλεται από τα άρθρα για τον σεβασμό και προστασία της αξίας του ανθρώπου και τη διασφάλιση της προσωπικής ελευθερίας, οπότε τέτοιες σκηνές «γίνονται απολύτως σεβαστές και μπορούν να εκφράζονται στα έργα τέχνης, όπως εξάλλου οι ερωτικές επιλογές και ευαισθησίες και των υπολοίπων ομάδων του πληθυσμού της χώρας».

Αν ο Γρηγόρης Βαλλιανάτος έβγαινε με ροζ μποά στα δελτία ειδήσεων, θα άρεσε σε όλους. Τα σούργελα έχουν πέραση. Η σοβαρότητα και τα επιχειρήματα είναι που ενοχλούν. Επιπλέον ο Βαλλιανάτος μετατοπίζει το βάρος της συζήτησης. Δεν κάνει κουτσομπολιό (αν και ξέρει πολλά για πολλούς), αλλά μιλάει για την ελευθερία. Δίπλα στην καταπιεσμένη «αδελφή» βάζει τον μετανάστη, το πρεζάκι, κάθε περιθωριακό. Δεν μιλάει για την ανδρική κυριαρχία, ούτε για σεξ, αλλά για το δικαίωμα στην επιλογή. Για να το κάνει αυτό θυσιάζει ένα κομμάτι του εαυτού του, της προσωπικής του ζωής. Το έχουν κάνει κι άλλοι, συχνά με πιο εντυπωσιακό τρόπο. Όπως ο πρώτος υπουργός Πολιτισμού του Τόνι Μπλερ, ο οποίος ξεκίνησε προεκλογική ομιλία ως εξής: «Γεια σας, ονομάζομαι Κρις Σμιθ,είμαι υποψήφιος του Εργατικού Κόμματος για την περιοχή του Ισλινγκτον και είμαι γκέι».

Υπάρχει λόγος που ο κ. Σμιθ και ο κ. Βαλλιανάτος βγαίνουν και διατυμπανίζουν τα του κρεβατιού τους. Για τον γκέι η παρουσίαση του συντρόφου έχει συνδηλώσεις της σεξουαλικής πράξης. Κάτι που δεν συμβαίνει σε έναν, ας πούμε, ουρολάγνο, που παίρνει την αρραβωνιάρα του αγκαζέ και την πάει σε δεξιώσεις. Άπαξ και είσαι ζεύγος ετεροφυλόφιλων, κάνεις ό,τι θέλεις. Αν είσαι γκέι, αρχίζουν οι λεπτομέρειες. Το ερώτημα είναι αν όλα αυτά δικαιολογούν πράξεις όπως το μπουκάρισμα στη Λυρική. Έτσι οπισθοδρομική όπως είναι η κοινωνία μας, χρειάζεται μια ώθηση προς τα εμπρός, οπότε μάλλον καλό μας κάνουν οι ακτιβιστές. Και ο Γρηγόρης Βαλλιανάτος, που τον έχει βαρεθεί η ψυχή μας, είναι απολύτως απαραίτητος: βγάζει το φίδι από την τρύπα.