Κατάσταση εκτάκτου ανάγκης

Γιάννης Πρετεντέρης
Δημοσιογράφος
Άρθρο του στην εφημερίδα "Το Βήμα" - 27/9/2009


Πρέπει να είμαστε ειλικρινείς: όποιος κι αν κερδίσει ή χάσει τις εκλογές, η χώρα στις 5 Οκτωβρίου θα βρίσκεται σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Η νέα κυβέρνηση (πέρα από την διαχείριση του τρέχοντος ταμειακού ελλείμματος του δημοσίου) θα πρέπει μέσα στην επόμενη διετία να εξασφαλίσει 20-22 δις ευρώ, με μηδενικό στην καλύτερη περίπτωση ρυθμό ανάπτυξης και χωρίς να συνοπολογίσουμε ούτε ένα ευρώ για εκπλήρωση προεκλογικών υποσχέσεων.

Περιέργως, ούτε η ΝΔ, ούτε το ΠαΣοΚ, φαίνεται να λαμβάνουν υπόψη τους αυτά τα δεδομένα. Οι μεν για να μην παραδεχτούν οτι η κατάσταση που παραδίδουν είναι πολύ χειρότερη από αυτήν που ισχυρίζονται. Οι δε για να μην διαταράξουν την ροζ εικόνα της επόμενης μέρας που φιλοτεχνούν. Έτσι, από σιωπή σε απόκρυψη, πολύ φοβούμαι οτι ο ελληνικός λαός βρίσκεται σε αδυναμία να συνειδητοποιήσει το μέγεθος του προβλήματος.

Άρα και να κρίνει τις λύσεις που του προτείνουν. Συνοπτικά, η ΝΔ προκρίνει τον δρόμο του «παγώματος» των δαπανών και το ΠαΣοΚ προβάλλει την επιλογή της «αναθέρμανσης» της οικονομίας. Τρεις παρατηρήσεις: Πρώτον, καμία από αυτές τις επιλογές δεν απαντά στις άμεσες απαιτήσεις της ελληνικής οικονομίας. Δεν πληρούν, δηλαδή, τις προϋποθέσεις ενός «σχεδίου έκτακτης ανάγκης» για την συγκεκριμένη κατάσταση που έχει δημιουργηθεί. Και οι δυο μόνο μεσοπρόθεσμα μπορούν να αποδώσουν καρπούς.

Δεύτερον, η ελληνική οικονομία δεν λειτουργεί σε συνθήκες εθνικού εργαστηρίου και δεν διαθέτει πλέον ούτε καν τον έλεγχο του νομίσματος. Όποια πολιτική προκρίνει η επόμενη κυβέρνηση θα πρέπει να έχει την έγκριση της Ευρωπαίκής Ένωσης, άρα να ενσωματωθεί στις υποχρεώσεις που προκύπτουν από την συμμετοχή της χώρας στην ΟΝΕ και το ευρωπαίκό περιβάλλον.

Τρίτον, και οι δυο προτάσεις σιωπούν στο κεφαλαιώδες ερώτημα: που θα βρεθούν τα λεφτά; Η ΝΔ προκρίνει συνταγές όπως το πάγωμα μισθών και συνταξέων που με το ζόρι θα μαζέψουν 400-500 εκατομμύρια ευρώ. Το ΠαΣοΚ φαίνεται να στρέφεται στην φορολόγηση αλλά τι σόϊ αναθέρμανση της οικονομίας μπορεί να προκύψει αν της ρίξεις σε αυξήσεις ή επιδόματα τρια δις ευρώ (όπως προτείνει το ΠαΣοΚ) και της αφαιρέσεις (δια της φορολογίας) δέκα, δεκαπέντε δις ή και περισσότερα;

Πολύ φοβούμαι πως και οι δυο ατενίζουν ένα ζοφερό μέλλον με συνταγές από το παρελθόν. Ο Γκόρντον Μπράουν που έσπευσε χειροκροτούμενος πέρυσι να ξανανακαλύψει τον Κέϋνς, αναδιπλώνεται πλήρως σήμερα μπροστά στο φάσμα της οικονομικής καταστροφής-και να σκεφτεί κανείς οτι ο Μπράουν απέτυχε παρόλο που διέθετε τον έλεγχο του νομίσματος! Η κατάληξή του θα έπρεπε να προβληματίσει πολύ εκείνους που διαφημίζουν έτοιμες λύσεις για την επομένη των εκλογών.

Η νέα κυβέρνηση δεν θα έχει καμία περίοδο χάριτος. Βρυξέλες στις 24 Οκτωβρίου και νέος προϋπολογισμός αμέσως μετά. Πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις, οι λύσεις προκύπτουν όχι από τις ιδέες αλλά από την μέθοδο. Ρεαλισμός, αποφασιστικότητα και σταθερότητα, είναι η μόνη διέξοδος. Διαφορετικά, η χώρα απειλείται από ακόμη έναν μεγαλύτερο κίνδυνο: να αποδειχθεί η λύση του προβλήματος χειρότερο πρόβλημα από αυτό που εκλήθη να αντιμετωπίσει.

Ζητούνται Όρχεις !

Νίκος Δήμου
Συγγραφέας
Άρθρο του στο περιοδικό "LiFO" - 24/9/2009


Όλο το καλοκαίρι άκουγα ένα μοναδικό και επαναλαμβανόμενο μουρμουρητό. Το άκουγα από τα ακουστικά, μέσα στο σκάσιμο των κυμάτων, ξαπλωμένος στην άμμο, το άκουγα ανάμεσα στα βελάσματα των προβάτων στο βουνό. Όπου κι αν πήγα διακοπές με το τρανζίστορ, με συνόδευαν οι ίδιες λέξεις: Ζήμενς, Χριστοφοράκος, μίζες, Μόναχο, Γείτονας, Τσουκάτος, Βαρθολομαίος, ΠΑΣΟΚ, Νέα Δημοκρατία, Ζαγοριανός… Σε διάφορους συνδυασμούς, οι ίδιες λέξεις κομπολόι, έλεγαν τα ίδια πράγματα.

Βαρετό και αηδιαστικό. Αν δεν ήταν τα κύματα, τα πουλιά και τα πρόβατα, θα είχα αρρωστήσει. Έτσι όμως, όπως μου έρχονταν από μακριά, μου έκανε καλό – τόνιζε το πόση απόσταση με χώριζε από όλη αυτή την κακομοιριά και τη μιζέρια. Κι όταν ξαναγύρισα, τις ίδιες λέξεις άκουγα – μόνο που είχα ήδη μπολιαστεί και δεν με άγγιζε τίποτα. Κουβαλούσα ακόμα μέσα μου την ομορφιά και την αρμονία της φύσης και άντεχα τα πάντα.

Ήρθαν οι εκλογές, ξεχάσαμε τη Ζήμενς. Εμένα όμως μου έμεινε μία απορία. Ούτε ένας, μονολογούσα, ούτε ένας πολιτικός μας ηγέτης δεν έχει όρχεις; Να αποδεχθεί την αλήθεια - το πασίγνωστο, το αυτονόητο, το κοινότοπο, που το ξέρουν και οι κότες: Ότι όλα τα πολιτικά μας κόμματα, εδώ και πολλά χρόνια, παίρνουν οικονομικές ενισχύσεις από επιχειρηματίες.

Μπορώ να βεβαιώσω, έχοντας ζήσει πολλά χρόνια στον οικονομικό χώρο, πως οι ενισχύσεις αυτές ήταν υπόθεση ρουτίνας. Από πότε; Από τις αρχές του ελληνικού κράτους! Από τον καιρό που ο Μποδοσάκης έδινε χρυσές λίρες στον Ελευθέριο Βενιζέλο. Εγώ ο ίδιος έχω μεταφέρει χρήματα σε κομματικά ταμεία.

Δεν αντέχω άλλο την υποκρισία. Να βλέπω τις πόρνες να παριστάνουν τις παρθένες. Πα πα πα, εμείς δεν ξέρουμε τίποτα. Εμείς, μαύρο χρήμα; Ποτέ!

Έτσι να βγει κάποιος με όρχεις (μεταφορικούς – δεν αποκλείονται οι κυρίες) και να πει: «Ναι, ρε. Τα παίρναμε. Κακώς, αλλά τα παίρναμε – κι εμείς και οι άλλοι. Να καθίσουμε κάτω και να δούμε πώς θα σταματήσει».

Αλλά παρθένες οι πουτάνες; Δεν λέει!

Το «κλαράκι» των σίξτις έγινε 60

Νάταλι Χατζηαντωνίου
Άρθρο της στην εφημερίδα "Ελευθεροτυπία" - 25/9/2009


Η Twiggy, το κάτισχνο παιδί-γυναίκα με το κούρεμα «κάσκα» και τα τεράστια μάτια με τις ψεύτικες βλεφαρίδες.

Αν κάτι συνέλαβε απολύτως το λονδρέζικο πνεύμα της δεκαετίας του '60 ήταν οι φωτογραφίες της - μαζί με αυτή των Beatles καθώς διασχίζουν την Abbey Road. Τα χρόνια όμως περνούν. Η Τουίγκι υποδέχεται τα 60ά της γενέθλια και η National Portrait Gallery της Αγγλίας τα γιορτάζει με την έκθεση «Τουίγκι: Μια Ζωή σε Φωτογραφίες» και την έκδοση ενός άλμπουμ.

Αφορμή για τον «Γκάρντιαν» να συναντήσει το αειθαλές σύμβολο των '60'ς που εξακολουθεί να εξασκεί το modelling, πιο πρόσφατα για τη διαφημιστική εκστρατεία των «Marks & Spencer». Με μακριά ξανθά μαλλιά, κανονικές βλεφαρίδες, αδύνατη αλλά όχι πια «σχεδόν ανορεξική», είναι μια ωραία, υγιής 60χρονη, που δεν φοβήθηκε τις ρυτίδες της: ούτε «μπότοξ» ούτε πλαστικές. Μόνο υγιεινή διατροφή, «πιλάτες» και μια καλή προσωπική σχέση με τον επί 21 χρόνια σύζυγό της, ηθοποιό Λι Λόουζον.

Σαράντα τρία χρόνια νωρίτερα, η Τουίγκι ήταν μια άσημη 17χρονη, που αποφάσισε να δοκιμάσει την τύχη της στο «House of Leonard». Το διασημότερο ινστιτούτο ομορφιάς του Λονδίνου αναζητούσε δροσερά κορίτσια πρόθυμα να δοκιμάσουν τη νέα κόμμωση «κάσκα», που εισήγαγε ο δαιμόνιος Λέοναρντ και να φωτογραφηθούν με το νέο look.

Πολλές έσπευσαν, αλλά η Τουίγκι ήταν η μοναδική την οποία έτυχε να προσέξει η Ντέρντρε ΜακΣάρι, συντάκτρια Μόδας της «Daily Express». Τρεις εβδομάδες μετά, η φωτογραφία της ήταν ολοσέλιδη στην εφημερίδα, υπό τον τίτλο «Το πρόσωπο του 1966». Εναν μήνα μετά πόζαρε για το «Vogue». Εναν χρόνο μετά το «New Yorker» έκανε ένα τεράστιο αφιέρωμα στο «Φαινόμενο Τουίγκι». Και μέχρι το 1970, όσο εκατοντάδες γυναίκες στον κόσμο λιμοκτονούσαν για να της μοιάσουν, εκείνη είχε σταθεί μπροστά από την κάμερα των διασημότερων φωτογράφων της εποχής: Ρίτσαρντ Αβεντον, Σεσίλ Μπίτον, Χέλμουτ Νιούτον, Γκι Μπουρντάν, Νόρμαν Πάρκινσον, Ρόναλντ Τρίγκερ, Μέλβιν Σοκόλσκι.

Μια επιλογή από τα καλύτερα στιγμιότυπα συνιστούν τη φωτογραφική της βιογραφία στην αγγλική Πινακοθήκη Πορτρέτων. Η Τουίγκι διασχίζοντας το Λονδίνο με ποδήλατο. Ολόκληρη η σειρά «Ολοι θέλουν να γίνουν Τουίγκι» του Σοκόλσκι, όπου το αυθεντικό μοντέλο φωτογραφίζεται με δεκάδες «ρεπλίκες» του -διαβάτες που δέχτηκαν να φορέσουν τη μάσκα Τουίγκι. Κι ακόμα: η Τουίγκι με μάλλινο καπέλο χαμογελάει στο φακό της φίλης της Λίντα ΜακΚάρτνεϊ ή η Τουίγκι έγκυος απ' το φακό του Πάρκινσον. Υπάρχουν όμως και πιο πρόσφατα πορτρέτα της, όπως αυτά που της έκανε η περίφημη Ανι Λίμποβιτς, όταν εκείνη επέστρεψε το 1993 στην ενεργό δράση, ή τα άλλα που της τράβηξε ο Μπράιαν Ανταμς, αφήνοντας για λίγο το ροκ υπέρ του φωτογραφικού φακού.

Για την ίδια είναι σαν να μην πέρασε μια μέρα. «Μερικές φορές», λέει, «αναρωτιέμαι. Μα είμαι εγώ 60 ετών;».

Πρόωρο να μιλήσει κανείς για έξοδο

Τάσος Γιαννίτσης
Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην υπουργός
Άρθρο του στην εφημερίδα "Το Βήμα" - 20/9/2009



Υπάρχουν σημάδια ότι σε ορισμένες ευρωπαϊκές και άλλες χώρες ο ρυθμός μείωσης της παραγωγικής δραστηριότητας όχι μόνο εξασθενεί συνεχώς, αλλά αρχίζει να μετατρέπεται και σε οριακή αύξηση. Κατά βάση στις χώρες αυτές σημειώνεται μια τάση σταθεροποίησης γύρω από μηδενική αύξηση του ΑΕΠ. Πιθανώς το αποτέλεσμα αυτό να οφείλεται στα κίνητρα ή πακέτα τόνωσης, που όμως δεν φαίνεται να συνεχίζονται. Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, εξακολουθούν να είναι σε εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση.

Μια λέξη χαρακτηρίζει πολλούς σοβαρούς αναλυτές: επιφυλακτικότητα. Είναι πρόωρο να μιλήσει κανείς για έξοδο από την κρίση, καθώς διαρθρωτικές αδυναμίες που οδήγησαν στην κρίση έχουν πάντα ισχυρή παρουσία. Η ανησυχία είναι μήπως μετά μια μικρή ανάκαμψη, οι παράγοντες αυτοί επαναφέρουν την ύφεση. Η τιμή του πετρελαίου και άλλων πρώτων υλών, ο όγκος και οι ναύλοι των θαλασσίων μεταφορών ή η εξέλιξη του πληθωρισμού σηματοδοτούν συνήθως μια ανάκαμψη. Και τα κριτήρια αυτά ακόμη δεν δείχνουν μια τέτοια εξέλιξη. Μια αισιόδοξη εκτίμηση θα είναι πιο στέρεη, αν σταματήσει αυτή η εναλλαγή ανοδικής και πτωτικής εξέλιξης γύρω από το χαμηλό επίπεδο στο οποίο κινείται σήμερα η παγκόσμια οικονομία. Στην περίπτωση αυτή κρίσιμα μεγέθη, όπως η απασχόληση, η ανεργία, τα εισοδήματα, η εμπιστοσύνη, θα ακολουθήσουν μια σαφώς πιο αργή πορεία βελτίωσης.

Η έξοδος από την κρίση, όποτε και αν συντελεστεί, δεν θα είναι ούτε ταυτόχρονη ούτε ισοδύναμη για όλες τις χώρες. Οπωσδήποτε η διεθνής ανάκαμψη θα επηρεάσει ως έναν βαθμό θετικά την ανάκαμψη και σε εθνικό επίπεδο. Ως έναν βαθμό μόνο, καθώς μια ανάκαμψη και η συνακόλουθη αύξηση των επιτοκίων θα δημιουργήσει προβλήματα σε χώρες όπως η Ελλάδα, που έχουν υψηλό χρέος ή για τις οποίες η ανταγωνιστικότητα θα έχει επιδεινωθεί περαιτέρω, ακόμη και στη διάρκεια της κρίσης. Επιπλέον, στην Ελλάδα η κρίση δεν εξαντλείται στην ύφεση. Είναι ταυτόχρονα κρίση δημοσιονομική, κρίση ανταγωνιστικότητας, κρίση θεσμών και αξιοπιστίας, εκτεταμένη διαφθορά, παραλυτική λειτουργία της δημόσιας διοίκησης. Είναι πρόωρο να πει κανείς τι εξέλιξη θα σημειωθεί στα πεδία αυτά μετά τις εκλογές. Ωστόσο καθένα από τα φαινόμενα αυτά, ακόμη και με το καλύτερο σενάριο, δεν ανατρέπεται ούτε γρήγορα ούτε εύκολα.

Θα ήταν επίσης αφελές να θεωρήσει κανείς ότι η μελλοντική έξοδος της οικονομίας μας από την κρίση θα γίνει με αυτόματο τρόπο, ως αποτέλεσμα μιας διεθνούς ανάκαμψης. Οι εξαγωγές δεν έχουν σημαντικό βάρος στην ελληνική οικονομία, η ανταγωνιστικότητα είναι χαμηλή και μια διεθνής ανάκαμψη θα έχει θετικό, αλλά περιορισμένο αντίκτυπο για μας. Κατά βάση θα είναι ο συνδυασμός παγίων διαρθρωτικών χαρακτηριστικών της οικονομίας μας και των πολιτικών που θα έχουμε ακολουθήσει από το 2007 και σε όλη τη διάρκεια της κρίσης που θα προσδιορίσει το πότε και πώς θα βγούμε από την κρίση. Για την Ελλάδα μια πολιτική εξόδου από την κρίση συνδέεται με μια πολυμέτωπη αντιμετώπιση πολλαπλών αδυναμιών, όπως ενδεικτικά:

Πρώτον, οι ισχυρές δημοσιονομικές ανισορροπίες, που μας έχουν φέρει κοντά σε συνθήκες τύπου 1993-94 αλλά από δυσκολότερη αφετηρία. Η κρίση οδηγεί την ελληνική οικονομία (όπως και σε πολλές άλλες χώρες) σε περαιτέρω σημαντική επιδείνωση. Δημιουργούνται πιο επίφοβες και δύσκολες συνθήκες για όλους και σημασία έχει η σχετική ανθεκτικότητα κάθε χώρας και η ικανότητα του πολιτικού- οικονομικού της μάνατζμεντ. Η επόμενη κυβέρνηση θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια πολλαπλά ασφυκτική πραγματικότητα, για την οποία ο έλληνας πολίτης δεν θα περιμένει μεν άμεσα αποτελέσματα, αλλά άμεσες και αποτελεσματικές απαντήσεις. Μια πολιτική σταθεροποίησης, αυτή καθαυτή, δεν είναι προνομιακό πεδίο ιδεολογικών αντιπαραθέσεων. Αυτό που οδηγεί στην επιτυχία ή στην αποτυχία δεν είναι το διακριτό ιδεολογικό στίγμα, αλλά το αποτέλεσμα. Το μείγμα πολιτικής βεβαίως, τμήμα του οποίου είναι η πολιτική σταθεροποίησης, έχει μεγάλη σημασία. Η αναπτυξιακή και η κοινωνική διάσταση αποτελούν κρίσιμους παράγοντες διαφοροποίησης έναντι άλλων επιλογών. Η επιτυχία όμως δεν είναι δεδομένη αν δεν υπάρξει πραγματιστική αντίληψη των προβλημάτων, των δυνατοτήτων και των προϋποθέσεων επιτυχίας.

Δεύτερον, η κρίση οδηγεί σε επιδείνωση διακριτά στρώματα και κυρίως τους ανέργους και τους νέους, που δεν μπορούν να βρουν δουλειά. Εργαζόμενοι και συνταξιούχοι πλήττονται, αλλά δεν είναι τα μεγάλα θύματα της κρίσης. Οι πρώτοι όμως πρέπει να προστατευθούν. Η αποτελεσματικότητα της κοινωνικής παρέμβασης δεν θα προσδιοριστεί μόνο από τις πολιτικές γύρω από κοινωνικά ζητήματα με τη στενή έννοια. Θα καθοριστεί και από το αν η πολιτική δημιουργεί νέες ευκαιρίες εξέλιξης και εισοδήματος, αν θα κατανοήσει τον ρόλο της εκπαίδευσης και της τεχνολογίας για τη δημιουργία υψηλότερων επιπέδων μισθών, συντάξεων και ανάπτυξης προοπτικών.

Τρίτον, απαιτούνται κρίσιμες τομές σε καίρια προβλήματα. Η μακροχρόνια άρνηση να αντιμετωπιστούν αλλαγές, προσαρμογές και μεταρρυθμίσεις που κάθε πετυχημένη χώρα με τον δικό της τρόπο κάνει, έχει οδηγήσει σε τέλμα. Η παράταση της πολιτικής της αδράνειας ή της πολιτικής που ορίζει το αρτηριοσκληρωτικό ως φιλολαϊκό είναι αδιέξοδη και οι επιπτώσεις της είναι πλέον έντονα αισθητές.

Η ώρα εξόδου της Ελλάδας από την κρίση είναι αρκετά πιο αργά απ΄ ό,τι για την παγκόσμια οικονομία. Η γλώσσα της αλήθειας, η ευελιξία πολιτικής, θυσίες για επενδύσεις, θεσμικές και λειτουργικές τομές, συνέπεια και συνέχεια στην πολιτική και ένας συνδυασμός πολιτικού οράματος και τεχνοκρατικής αποτελεσματικότητας αποτελούν μερικούς από τους πολλούς παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν, αν όχι με τον λιγότερο επώδυνο, πάντως με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο, στον στόχο της ανάπτυξης.

Η απόσταση μεταξύ 0 και 1 και ανάποδα

Korinthius Maximus
Περιοδικό MyPress - Τεύχος 13 - Σεπτέμβριος 2009


Είναι εξαιρετικά δύσκολο και επώδυνο – τις περισσότερες φορές – να διαπιστώνεις με τον πλέον απόλυτο και ξεκάθαρο τρόπο, ότι σε τούτο τον μάταιο κόσμο το καλό και το κακό, το θετικό και το αρνητικό, το ζενίθ και το ναδίρ, πορεύονται χέρι χέρι, συνυπάρχουν ακόμα και όταν δεν είναι προφανές. Η εναλλαγή μεταξύ μιας απόλυτα ευτυχισμένης και μιας απόλυτα καταθλιπτικής στιγμής μπορεί να συμβεί εντός ελαχίστων δευτερολέπτων.

Ακόμα και αν υποθέσουμε ότι η εναλλαγή αυτή συμβαίνει εντός ημερών, εβδομάδων, ή ακόμα και μηνών, όταν ορίσουμε την περίοδο μεταβολής στη λωρίδα του χρόνου, διαπιστώνουμε ότι οι δύο τελείως διαφορετικές καταστάσεις ουσιαστικά συμπορεύονται, συμπίπτουν ! Μεταξύ δύο διαφορετικών γεγονότων που προκαλούν τελείως αντίθετα και πολύ έντονα συναισθήματα, ο χρόνος καμπυλώνεται και τα σημεία αρχής και τέλους ενώνονται και καταλήγουν να γίνονται τελεία.

Ανάμεσά τους συμβαίνουν διάφορα γεγονότα, λιγότερο ή περισσότερο σημαντικά, ανάλογα με τη σημασία που εμείς οι ίδιοι τους δίνουμε ή που μας έχουν μάθει να τους δίνουμε. Όταν όμως έρχεται η ώρα της σούμας και η τύχη μας τα φέρνει έτσι ώστε να βρεθούμε στο σημείο της υπέρτατης θεώρησης των πραγμάτων, τα πάντα αλλάζουν. Το σημείο αυτό είναι εκεί που το μέγιστο καλό και το μεγαλύτερο κακό, για ακόμη μια φορά εμφανίζονται χέρι χέρι και μας πείθουν ατράνταχτα ότι αυτά έχουν τη μέγιστη σημασία. Ότι αυτές είναι οι δύο πιο σημαντικές καταστάσεις μιας φωτεινής και μιας σκοτεινής πλευράς, των δύο βασικών και πρωτογενών σημείων της πορείας μας επί του χρόνου. Ζωή και θάνατος.

Η φυσιολογική συμπόρευσή τους εμφανίζεται όταν η ροή των γεγονότων είναι ανεπιτήδευτη, ομαλά τυχαία, ανενόχλητα μοιραία. Γι’ αυτό το λόγο, δύσκολα θα συναντήσει και θα συνειδητοποιήσει άμεσα κανείς αυτή τη συνύπαρξη σε περιπτώσεις αυτοκτονιών, φόνων, εκτελέσεων ή άλλων πράξεων, που συνειδητά κόβουν το νήμα, αλλά ασυνείδητα διαταράσσουν την ομαλή ροή που αυτή η συνύπαρξη (του καλού και του κακού), μέσα από μια αλάνθαστη εξίσωση έχει δημιουργήσει.

Η εξίσωση είναι ανηλεής, απροσπέλαστη, πάντα αληθής, πάντα ακριβής. Δε μεταβάλλεται, δεν αλλάζει συντελεστές, μεταβλητές και σταθερές και κυρίως δεν ορίζει χωρίο, ορίζει σημείο. Για να το θέσω λίγο καλύτερα, ορίζει κατάσταση. Με έναν περίεργο τρόπο, όλα εκείνα που εμείς καθημερινά ορίζουμε και θέτουμε ως μεταβλητές, συντελεστές, ακόμα και σταθερές, αυτή η εξίσωση έχει την ικανότητα να τα απλοποιεί δια της απαλοιφής ολοκληρωτικά και να εμφανίζει ένα και μοναδικό αποτέλεσμα που μετατρέπεται σε μια και μοναδική δυαδική κατάσταση. 0 και 1. Τέλος και αρχή, στάση και συνέχεια, άδειο γεμάτο, πολύ καθόλου, μέσα έξω, πάνω κάτω. Ποτέ ενδιάμεσα.

Σαν τέλεια συνομωσία, το 0 και το 1 συνυπάρχουν. Το ένα φέρνει το άλλο με τυχαία σειρά ως αρχική κατάσταση. Μας είναι δύσκολο τις περισσότερες φορές να αντιληφθούμε αυτή την απλή δυαδικότητα. Έχουμε συνηθίσει στις ημι-καταστάσεις. Ο «εκπολιτισμός» μας ως είδος μας τράβηξε πολύ μακριά από τις απαρχές και τις βάσεις των πρωτογενών καταστάσεων. Συνηθίσαμε να λέμε «μπορεί», «μάλλον», «θα δούμε», «θα δείξει». Μάθαμε να ασκούμε διπλωματία ακόμα και στα πιο απλά της καθημερινότητας. Ωραιοποιούμε, δραματοποιούμε, εξομαλύνουμε, εκτραχύνουμε, «θολώνουμε» καταστάσεις και συναισθήματα τόσο πολύ, που στο τέλος ξεχνάμε τι πρέπει να νιώσουμε.

Μπλεκόμαστε τόσο πολύ στην προσπάθειά μας να «φέρουμε» μια κατάσταση που την παθαίνουμε σαν τον πρωτάρη γλύπτη ξύλου που από την πολλή του σπουδή να δώσει στο ξύλο τη μορφή που έχει στο μυαλό του, το τρίβει τόσο πολύ, που στο τέλος το ξύλο εξαφανίζεται και το αρχικό υλικό εξαϋλώνεται.

Ζωή και θάνατος. Εκεί είναι όλο το ζουμί. Εκεί μπροστά, όλα λαμβάνουν τελείως διαφορετική υπόσταση. Σε γενική θεώρηση, μια ζωή θα οδηγήσει σε ένα βέβαιο θάνατο και ένας θάνατος θα αντιστοιχιστεί σε μια νέα ζωή με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.

Τίποτα δεν έρχεται ασυνόδευτο. Μια μεγάλη χαρά θα ακολουθηθεί από μια μεγάλη λύπη, ένα δυσάρεστο γεγονός θα σημαίνει τον ερχομό ενός ευχάριστου. Η μοναδική κανονική συνθήκη που πρέπει να ισχύει για να αντιληφθούμε αυτή την αλληλουχία, είναι ότι έχουμε απαλλαγεί από κάθε είδους ακρότητα, από κάθε είδους απληστία ή υπερβολική απαισιοδοξία. Αυτή η φράση που λέμε πολλές φορές, «μην τα βλέπεις όλα μαύρα», δεν είναι τυχαία. Η προδιάθεση αυτή, αφαιρεί την ικανότητα να δεις και τα λευκά, να εντοπίσεις θετικά στοιχεία, να αποδράσεις στην επόμενη λογική φάση που και πάλι θα σε φέρει μοιραία, μπροστά στην επόμενη ή την τελική ή την τελευταία δυαδική κατάσταση του 0 και του 1.

Ωραία όλα αυτά και καλά ως εδώ. Που πάμε όμως ; Που καταλήγει η κουβέντα επί της συνειδητοποίησης των πρωτογενών καταστάσεων ;

Αφενός, καταλήγει στην φράση «ουδέν κακό αμιγές καλού», η οποία περιλαμβάνει συνεκτικά και απόλυτα όλη την παραπάνω φλυαρία μου.

Αφετέρου, καταλήγει στη βαρύτητα που κάθε φορά επιλέγουμε να δώσουμε στα γεγονότα. Στη σημασία ή ακόμα και στο λόγο ύπαρξής τους. Μην το δείτε με τρόπο μηδενιστικό, ότι δηλαδή εφόσον οι δύο καταστάσεις – ζωή και θάνατος – καμπυλώνονται και συνυπάρχουν, ας μη δίνουμε σημασία σε τίποτα και να μη λαμβάνουμε κανένα γεγονός υπόψη μας. Προσπαθήστε να μετακινήσετε τη σκέψη σε αυτό που λέμε «αξίζει». Αξίζει να χάσουμε την αξιοπρέπειά μας για μερικά ευρώ, αξίζει να χαλάσουμε την ψυχή μας για μια παρεξήγηση, αξίζει να «σκάσουμε» για κάτι που τελικά, κάποια στιγμή μπορούμε να αντικαταστήσουμε ; Αξίζει να ασχολούμαστε και να σπαταλάμε δυνάμεις σε κάτι που καταλήγει πάντα φαύλο και αδιέξοδο ;

Όσο και αν φαίνεται απλοϊκή η απάντηση, αξίζει να προσπαθούμε να ρίξουμε έναν τοίχο παίρνοντας φόρα και χτυπώντας τον με το κεφάλι μας ; Η απάντηση είναι προφανής και λέει όχι βέβαια, δεν αξίζει να βαράμε τον τοίχο με το κεφάλι, πόσες φορές όμως συνεχίζουμε να τον χτυπάμε και να τον ξαναχτυπάμε, μέχρι να το φάμε το κεφάλι μας τελείως …

Ανάλογη είναι και η εμμονή μας να μεγαλοποιούμε γεγονότα, είτε θετικά, είτε αρνητικά, όταν αυτά τα γεγονότα είναι από εκείνα που ανέφερα προηγουμένως. Τα γεγονότα της εύκολης απαλοιφής μπροστά στο τελικό διακύμβευμα. Ζωή και θάνατος. Η επιλογή εδώ είναι εύκολη και λέει ζωή. Πόσες φορές όμως ένας θάνατος δεν έχει τελικά «ισοφαριστεί» από μια νέα ζωή, από μια νέα ψυχή ; Πόσες φορές μια τεχνητή επιλογή «ζωής» δεν έχει καταστεί ουτοπική και εν τέλει βασανιστική και δυστυχής ;

Αυτή η συνύπαρξη τελικά είναι το μεγαλείο της πορείας μας πάνω στη χρονική μας λωρίδα.
Όσο και αν καταλήγει στο τέλος σε σημείο, τόσο περισσότερο χαρακτηρίζεται από τη διαδρομή μεταξύ της αρχής και του τέλους, σαν ένα σημαιάκι που καρφώνεται πάνω στο σημείο.
Λίγοι θυμούνται τις δύσκολες στιγμές που είχαν στο στρατό, όλοι θυμούνται τις ευχάριστες. Λίγοι εκτιμούν κατά τη διάρκεια της ζωής τους, τη στιγμή της γέννησής τους, όλοι όμως φοβούνται το θάνατο και τον αναφέρουν συχνά. Λίγοι ξέρουν να συγχωρούν, πολλοί αρέσκονται στο να κρατάνε «μανιάτικα» και να δημιουργούν «βεντέτες» λιγότερο ή περισσότερο σοβαρές ως προς την έκβασή τους. Ελάχιστοι έχουν το προνόμιο της αυτάρκειας, πολλοί βασανίζονται από το «ανικανοποίητο» και την απληστία. Πολλοί μεμψιμοιρούν όταν φτάνουν σε δύσκολο σημείο, λίγοι αξιολογούν τον τρόπο με τον οποίο έφτασαν εκεί.
Πολλοί νομίζουν ότι ζουν καλύτερα όταν έχουν περισσότερα, λίγοι καταφέρνουν να ζουν με μέτρο ευτυχισμένα, όλοι όμως μπροστά στην κατάσταση 0 (δηλαδή το θάνατο), θέλουν να διατηρηθούν στο 1 (δηλαδή τη ζωή) και εκείνη είναι η στιγμή που ξεχνούν, καθιστούν ασήμαντα και απομυθοποιούν όλα μα όλα τα άλλα.

Όσοι δεν καταφέρνουν αυτό το τελευταίο, σχεδόν ή εξ ολοκλήρου συνειδητά επιλέγουν την κατάσταση 0, αλλά τελικά, ίσως και αυτό να μην έχει καμία σημασία, γιατί την ίδια ακριβώς στιγμή με κάποιον τρόπο, ξεπηδά η ακριβώς αντίθετη κατάσταση, η ζωή, σε κάποιο πολύ κοντινό σημείο … Η συμπόρευση, που λέγαμε στην αρχή …

Στείλτε μου τις σκέψεις σας στο email μου, kormaximus@gmail.com.

Τα λέμε στο επόμενο τεύχος.

Οι γελωτοποιοί στα κανάλια, οι σοβαροί στη Βουλή

Αλέξης Παπαχελάς
Δημοσιογράφος
Άρθρο του στην εφημερίδα "Καθημερινή" - 16/9/09

Ρώτησαν κάποτε σε ένα προεκλογικό τραπέζι τον Ελευθέριο Βενιζέλο «πώς είναι δυνατόν να μην σας ψηφίσει ο κόσμος με όλο αυτό το έργο που έχετε κάνει;». Και ο Κρητικός πολιτικός απάντησε σοφά πως «ο λαός ακούει, δεν βλέπει». Υπάρχει όμως και το αντίστροφο ερώτημα το οποίο απασχολεί πολλούς αυτές τις μέρες: «πώς είναι δυνατόν να ψηφίζει ο κόσμος κάποιον ο οποίος είτε δεν έχει κάνει τίποτα είτε τα έχει κάνει πραγματικά θάλασσα στον τομέα του;». Η συνήθης απάντηση είναι πως ο λαός αρέσκεται στη δημαγωγία, στα μεγάλα λόγια που άκουγε την εποχή του Βενιζέλου και τις θεατρικές εμφανίσεις που απολαμβάνει στην εποχή της ιδιωτικής τηλεόρασης. Δεν εξηγείται αλλιώς πώς ένας βουλευτής του ΠΑΣΟΚ που έχει αφήσει συντρίμμια από όπου πέρασε συνεχίζει να είναι εξαιρετικά δημοφιλής. Δεν είναι επίσης κατανοητό πώς μπορεί να βγαίνει και να έχει άποψη για τον τρόπο λειτουργίας της κυβέρνησης ένας υπουργός που τίναξε στον αέρα τις δαπάνες στον τομέα του με μηδενικό, πραγματικό μηδενικό, αντίκρισμα στην παροχή υπηρεσιών στον πολίτη.

Τι έχουμε πάθει; Εχουμε όλοι «τυφλωθεί» από το επικοινωνιακό παιχνίδι και ξεχνάμε πως άλλο το καλό μπλα μπλα στην τηλεόραση και άλλο η διαχείριση σοβαρών υποθέσεων του κράτους; Σημαντική ευθύνη έχουμε και όλοι εμείς που καταστήσαμε διαμορφωτές της κοινής γνώμης ανθρώπους που γνωρίζαμε κατά βάθος ότι ήταν «νούλες». Λίγο το κυνήγι της τηλεθέασης, λίγο το παιχνίδι των δημοσίων σχέσεων μπέρδεψε αυτούς που κάνουν για τηλεκονφερασιέ με αυτούς που παίρνουν σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον μας.

Σε αυτόν τον εκλογικό κύκλο είναι σαφές πως καίγεται μια γενιά πολιτικών. Αυτό που δεν φαίνεται είναι το κατά πόσον θα αντικατασταθούν από ανθρώπους που μπορεί πραγματικά να προσφέρουν ή από εκείνους που διαπρέπουν στο πολιτικό τηλεμάρκετινγκ. Είναι μια σημαντική απόφαση που πρέπει κάποια ώρα να πάρουμε όλοι μας πριν πάμε στην κάλπη. Μια επιλογή είναι να συνεχίσουμε να ψηφίζουμε μαζοχιστικά, να αγνοούμε δηλαδή την πραγματικότητα, τις δυνατότητες και την απόδοση κάθε υποψηφίου. Η άλλη είναι να γίνουμε πιο «εκπαιδευμένοι πελάτες» που τα ζυγίζουν όλα προσεκτικά πριν πάρουν τις αποφάσεις τους. Και η πιο θεσμική και μακροπρόθεσμη λύση είναι να υιοθετήσουμε μια παραλλαγή του γερμανικού εκλογικού συστήματος που θα στέλνει τους γελωτοποιούς στα κανάλια και τους σοβαρούς στη Βουλή.

Μητέρες θηλάστε τα παιδιά σας

Χριστόδουλος Στεφανάδης
Καθηγητής Καρδιολογίας,
διευθυντής Α' Καρδιολογικής Κλινικής Ιατρικής
Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών,
«Ιπποκράτειο» ΓΝΑ,
Πρόεδρος Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Άρθρο του στην εφημερίδα "Ελευθεροτυπία" - 15/9/2009


Η εγκυμοσύνη αυξάνει τον κίνδυνο μιας γυναίκας να προσβληθεί στο απώτερο μέλλον από καρδιακό νόσημα, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και σακχαρώδη διαβήτη.

Μια πρόσφατη, όμως, μελέτη από το Πίτσμπουργκ έδειξε ότι ο θηλασμός εξουδετερώνει αυτό τον κίνδυνο, δρώντας ευεργετικά στο καρδιαγγειακό σύστημα.

Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν οι ερευνητές του Πίτσμπουργκ από τα στοιχεία που συνέλεξαν από 140.000 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Ολες οι γυναίκες που συμπεριελήφθησαν στη μελέτη είχαν γεννήσει και ερωτήθηκαν για πόσο διάστημα μετά τη γέννα θήλασαν τα παιδιά. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο μεγαλύτερη ήταν η διάρκεια του θηλασμού τόσο μικρότερη ήταν η πιθανότητα να αναπτύξουν σακχαρώδη διαβήτη, καρδιακό νόσημα ή αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Οι γυναίκες που θήλασαν για έναν με δύο μήνες είχαν μικρή πιθανότητα να έχουν σακχαρώδη διαβήτη, υψηλή αρτηριακή πίεση ή αυξημένη χοληστερόλη, ενώ οι γυναίκες που θήλασαν για περισσότερο από έξι μήνες κατά τη διάρκεια της ζωής τους είχαν μικρότερη πιθανότητα, σε σχέση με εκείνες που δεν θήλασαν, να προσβληθούν από έμφραγμα ή αγγειακό εγκεφαλικό. Συγκεκριμένα, για κάθε 100 γυναίκες που θηλάζουν συνολικά για τουλάχιστον 12 μήνες κατά τη διάρκεια της ζωής τους, θα αποφευχθεί μία περίπτωση σακχαρώδους διαβήτη, ενώ για κάθε 125 γυναίκες που θηλάζουν για τουλάχιστον 12 μήνες θα προληφθεί ένα δυσμενές καρδιακό συμβάν.

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα της παραπάνω μελέτης ήταν ότι η προστατευτική επίδραση του θηλασμού παρέμενε ανεξάρτητα από το σωματικό βάρος, δηλαδή ακόμα και οι γυναίκες με αυξημένο σωματικό βάρος μετά την εγκυμοσύνη παρουσίαζαν παρόμοια οφέλη από τον θηλασμό. Γι' αυτό οι ερευνητές τονίζουν ότι ο θηλασμός κάνει καλό στην καρδιά και όσο περισσότερο διαρκεί τόσο πιο ευνοϊκές είναι οι επιδράσεις του στην καρδιά και στα αγγεία.

Ισως οι ευεργετικές ιδιότητες του θηλασμού να αποτελούν έναν μηχανισμό της Φύσης για να αντιρροπήσει το κόστος της εγκυμοσύνης και της γέννας. Μετά την εγκυμοσύνη έχει διαπιστωθεί ότι αυξάνεται το εναποτιθέμενο στην κοιλιακή χώρα λίπος, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η περιφέρεια της μέσης. Αυτό παρατηρείται συστηματικά στις περισσότερες γυναίκες, ανεξάρτητα από το σωματικός τους βάρος πριν από την εγκυμοσύνη. Η εναπόθεση λίπους στην κοιλιακή χώρα είναι γνωστός παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακά επεισόδια και ίσως αποτελεί τη βασική αιτία που αυξάνει ο καρδιαγγειακός κίνδυνος με την εγκυμοσύνη. Ενδεχομένως η ευνοϊκή επίδραση του θηλασμού να οφείλεται στο γεγονός ότι ο θηλασμός βοηθάει στη μείωση του κοιλιακού πάχους και άρα, στη μείωση της εμφάνισης καρδιακού επεισοδίου ή αγγειακού εγκεφαλικού.

Φυσικά για να τεκμηριωθούν οι παραπάνω υποθέσεις είναι απαραίτητες περισσότερες μελέτες. Πάντως, φαίνεται από τα μέχρι τώρα δεδομένα ότι οι μαμάδες δεν πρέπει να θηλάζουν μόνο για να εξασφαλίσουν την καλή υγεία των παιδιών τους, αλλά πρέπει να θηλάζουν για να εξασφαλίσουν και τη μακροπρόθεσμη καλή υγεία της καρδιάς και των αγγείων τους.